Μπελενένσες: Η διάσπαση που οδήγησε στη στέρηση του γηπέδου, του σήματος και των οπαδών της

Το 2019 υποτίθεται ότι θα ήταν μια εορταστική χρονιά για τη Os Belenenses. Το ιστορικό κλαμπ από την περιοχή Μπελέμ της Λισαβόνας - από την οποία πήρε το όνομά του - επρόκειτο να περάσει το καλοκαίρι του 2018 προετοιμάζοντας την επέτειο των 100 χρόνων αφού ιδρύθηκε το 1919 στις όχθες του ποταμού Τάγου.

Δεν ήξεραν ότι καθώς κατέβαιναν οι κουρτίνες τη σεζόν 2017/18 η ερχόμενη χρονιά έμελλε να μείνει στην ιστορία για όλους τους λάθος λόγους. Εκείνη τη χρονιά ο σύλλογος σχίστηκε στα δύο με την Os Belenenses (εκείνοι από το Μπελέμ) χωρίστηκε από τη μητρική ομάδα της Belenenses SAD και έχασε τη θέση της στην Primeira Liga της Πορτογαλίας. 

Η SAD κράτησε την ανδρική ομάδα και την Under 23 στο σύμφωνο του διαζυγίου τους όμως έχασε σχεδόν όλα τα άλλα. Οι περισσότεροι από τους οπαδούς έμειναν πιστοί στον αρχικό σύλλογο ο οποίος κράτησε το στάδιο και όλα τα άλλα περιουσιακά στοιχεία, αλλά αναγκάστηκε να φτιάξει μια νέα ομάδα από την αρχή για να συμμετάσχει στα περιφερειακά πρωταθλήματα της Λισαβόνας και να προχωρήσει από εκεί.

Η προέλευση της διάσπασης εντοπίζεται το 1999 όταν ο σύλλογος Os Belenenses δημιούργησε μια Ανώνυμη Αθλητική Εταιρεία (Sociedade Anónima Deportiva). Όλοι οι Πορτογαλικοί σύλλογοι στις δύο κορυφαίες επαγγελματικές κατηγορίες υποχρεούνται από το νόμο να λειτουργούν τις ομάδες τους μέσω τέτοιων φορέων. Η ιδέα είναι ότι οι σύλλογοι θα έχουν μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια και διαφάνεια μιας και οι πόρτες ανοίγουν σε επενδυτές από όλο τον κόσμο.

Στη πράξη δεν λειτουργούσε πάντα έτσι. Ο νόμος απαιτεί μόνο από τους συλλόγους να έχουν το ελάχιστο μερίδιο του 10% στη SAD και το 2012 τα μέλη του συλλόγου ψήφισαν να πουλήσουν το 51% του ελέγχου σε ένα επενδυτικό ταμείο με το όνομα Codecity Sports Management. Αυτό σήμαινε ότι ο σύλλογος δεν είχε πλέον εξουσία λήψης αποφάσεων για τις υποθέσεις της ομάδας και αναγκαζόταν να καθίσει πίσω και να παρακολουθεί την Codecity να κάνει τις κινήσεις της.

Η σχέση μεταξύ της Codecity και της διοίκησης του συλλόγου σύντομα οξύνθηκε και ξέσπασε δικαστική διαμάχη για διάφορα οικονομικά και συμβατικά ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος των μελών του συλλόγου να αγοράσουν ξανά το μερίδιο του 51 % σε μελλοντική ημερομηνία το οποίο αποτελούσε μέρος του συμβολαίου που υπογράφηκε το 2012. Τα δικαστήρια αποφάνθηκαν τελικά υπέρ της SAD με τον σύλλογο να χάνει κάθε δικαίωμα να αγοράσει ξανά τις μετοχές του.

Όταν το συμβόλαιο του 2012 έληξε στις 30 Ιουνίου του 2018 η σχέση μεταξύ των δύο οντοτήτων είχε γίνει τόσο πικρή που ο σύλλογος αποφάσισε να μην έχει πλέον καμία σχέση με τη SAD. Αυτό σήμαινε ότι ο σύλλογος της Μπελενένσες θα συνέχιζε όπως παλαιότερα διαχειριζόμενος τις ομάδες του σε διάφορα αθλήματα. Από το χάντμπολ εώς το μπάσκετ και από το ράγκμπι μέχρι την κολύμβηση. Είναι σύνηθες φαινόμενο στην Πορτογαλία οι σύλλογοι να έχουν ομάδες σε πολλά αθλήματα.

Η μεγάλη χασούρα όμως είναι ότι η Os Belenenses δεν θα εκπροσωπούνταν πλέον από την ποδοσφαιρική ομάδα η οποία ήταν συμβεβλημένη με τη SAD. Θα έπρεπε να φτιάξει μια νέα ομάδα από το τίποτα όπως έκανε η Γουίμπλεντον όταν ξεκίνησε από την τελευταία κατηγορία της Αγγλίας το 2002.

Η σχετική οικονομική ισχύς και το κύρος της σήμαιναν ότι η Os Belenenses δεν θα δυσκολευόταν να μαζέψει παίκτες επαρκούς ποιότητας για να προβιβαστεί στην πρώτη της σεζόν, έναν στόχο τον οποίο πέτυχε με ευκολία βγαίνοντας πρωταθλήτρια στην κατηγορία, κερδίζοντας τα 27 από τα 30 παιχνίδια της και σημειώνοντας 143(!) τέρματα

Αυτή η νεοσυσταθείσα ομάδα μπόρεσε να φορέσει τη διάσημη μπλε φανέλα μπροστά στο πιστό κοινό της το οποίο συνέχισε να συρρέει στο Estádio do Restelo των 20.000 θέσεων. Το στάδιο του συλλόγου που βρίσκεται σε έναν λόφο πίσω από την ιστορική Μονή του Αγίου Ιερώνυμου. Ένα από τα σημαντικότερα τουριστικά αξιοθέατα στο Μπελέμ της Λισαβόνας.

Οι Azuis (Μπλε) παίζουν εκεί από τότε που ο σύλλογος εγκαινίασε το στάδιο το 1956 και τον περισσότερο καιρό ήταν το σπίτι κορυφαίων ποδοσφαιρικών γεγονότων, εν αγνοία των τουριστών που είναι πιο πρόθυμοι να επισκεφτούν το da Luz της Μπενφίκα ή το José Alvalade της Σπόρτινγκ Λισαβόνας που χτίστηκε για την εποχή που η Πορτογαλία θα φιλοξενούσε το Euro 2004.

Ωστόσο το Restelo δεν είναι ο μόνος χώρος που έχει χρησιμοποιηθεί για τους εντός έδρας αγώνες του συλλόγου. Με την Μπελενένσες να γιορτάζει την εκατονταετηρίδα της, τους παρουσιάστηκε η ευκαιρία να κανονίσουν ένα εντός έδρας αγώνα τον Απρίλιο στο ιστορικό γήπεδο Salésias, όπου ο σύλλογος έδινε τους εντός έδρας αγώνες του πριν χτιστεί το Restelo.

Το σπίτι της Εθνικής ομάδας της Πορτογαλίας μέχρι να χτιστεί το Estádio Nacional το 1944, το Salésias ήταν ένα από τα σημαντικότερα αθλητικά στάδια της Πορτογαλίας στα χρόνια μεταξύ των εγκαινίων του το 1928 και της τελικής εγκατάλειψής του το 1956 όταν η Μπελενένσες μετακόμισε στο νεόκτιστο Restelo. Το Salésias έμεινε παραμελημένο καθώς τα αγριόχορτα, οι ακρίδες και τα μπετά το κάλυπταν, με μια μικρή μόνο πλάκα να υπενθυμίζει στους περαστικούς επισκέπτες ότι αυτό το θλιβερό σημείο ήταν η τοποθεσία του πρώτου ποδοσφαιρικού γηπέδου με χόρτο στη Πορτογαλία.

Όλα αυτά έχουν αλλάξει όμως τώρα. Με τη βοήθεια χορηγών και του τοπικού συμβουλίου, η Μπελενένσες ξεκίνησε ένα έργο το 2014 για την κατασκευή ενός νέου γηπέδου σε εκείνη τη τοποθεσία που θα χρησιμοποιηθεί από τις ομάδες νέων καθώς και από ένα τοπικό σχολείο. Μπορεί να μην συγκρίνεται πολύ με την παλιά του δόξα, αλλά είναι ένα μοντέρνο γήπεδο με μια τέλεια στρώση και μια ωραία επιφάνεια για να παίξεις σε οποιαδήποτε κατηγορία.

Όταν αγωνιζόταν στην έκτη κατηγορία η Μπελενένσες είδε την τέλεια ευκαιρία να οργανώσει ένα γεγονός στο Salésias το οποίο δεν θα γινόταν ποτέ στη Primeira Liga. Το τάιμινγκ δεν θα μπορούσε να ήταν καλύτερο. Στις 28 Απριλίου με την άνοδο να είναι ήδη εξασφαλισμένη, οι οπαδοί ντυμένοι με μπλε μπλουζάκια που παρείχε ο σύλλογος θα συναντιόντουσαν δύο ώρες πριν από τον αγώνα στο Restelo και θα περνούσαν στους δρόμους του Μπελέμ μπροστά από τους σαστισμένους τουρίστες στο Salésias όπου ο σύλλογος στέφθηκε πρωταθλητής το 1946.

Ήταν μια μέρα γιορτής ακολουθούμενη από μια εισβολή στον αγωνιστικό χώρο, καθώς οι οπαδοί τράβηξαν φωτογραφίες με τους παίκτες και μίλησαν μαζί τους με μια εγγύτητα που κατά κάποιο τρόπο θύμιζε την ποδοσφαιρική κουλτούρα τη δεκαετία του '40.

Το ίδιο σίγουρα δεν μπορεί να ειπωθεί ωστόσο από την πλευρά της SAD. Η ανδρική ομάδα παίζει τους εντός έδρας αγώνες της στο Estádio Nacional των 37.000 θέσεων, κοινώς γνωστό ως Jamor. Μια αρένα που είναι και στίβος παράλληλα και φιλοξενεί τον τελικό του κυπέλλου Πορτογαλίας κάθε χρόνο. Το Τζαμόρ βρίσκεται σε βολική τοποθεσία, μόλις δέκα λεπτά πιο κάτω από το Μπελέμ στο γειτονικό Αλζές, αλλά η κοντινή απόσταση δεν είναι αρκετή για να παρακινήσει τους ντόπιους οπαδούς να επιστρέψουν ώστε να λάβουν μια γεύση από τη μεγάλη κατηγορία.

Χωρίς εγκαταστάσεις στο όνομά της η οντότητα της SAD χρειάστηκε να νοικιάσει το στάδιο για τις προπονήσεις και για τους αγώνες. Μερικές εκατοντάδες οπαδοί εξακολουθούν να παρευρίσκονται, ωστόσο χωρισμένοι μεταξύ της αφοσίωσης στον σύλλογο ως θεσμό και στους παίκτες και τον προπονητή που έχουν συνηθίσει να ζητωκραυγάζουν κάθε εβδομάδα, οι οποίοι είναι μια από τις ισχυρότερες ομάδες του πρωταθλήματος στη μέση του πίνακα. 

Μια εβδομάδα μετά την ευχάριστη εισβολή των οπαδών στο Salésias η SAD αντιμετώπιζε τη Σπόρτινγκ. Με άφθονα διαθέσιμα εισιτήρια οι φιλοξενούμενοι οπαδοί έκαναν το σύντομο ταξίδι στην πόλη σε μυριάδες αριθμούς. Με τον ήλιο να πέφτει πάνω στους χιλιάδες οπαδούς της Σπόρτινγκ στολισμένους στα πράσινα και στα λευκά, φαινόταν σαν να ήρθαν για να παρακολουθήσουν την ομάδα τους να δίνει φιλικό αγώνα με μια τοπική ομάδα χαμηλότερης κατηγορίας.

Καθώς οι σκληροπυρηνικοί υποστηρικτές της Σπόρτινγκ έστηναν τα πανό τους και κουνούσαν τις γιγάντιες σημαίες τους πίσω από μια εστία δεν υπήρχε κανένα αντίπαλο δέος στο αντίθετο άκρο. Η αντίπαλη κερκίδα ήταν κλειστή και άδεια, τα απομεινάρια της πιο φανατικής υποστήριξης των γηπεδούχων περιορίστηκαν σε μια από τις γωνίες όπου μερικές υπέροχες γαλάζιες σημαίες υποχωρούσαν σιωπηλά.

Μία από αυτές τις σημαίες έφερε τον περίφημο κόκκινο σταυρό του Cruz de Cristo (Τάγμα του Χριστού). Ο σταυρός είναι ένα από τα Εθνικά εμβλήματα της Πορτογαλίας και είναι ιστορικά συνδεδεμένος με το Μπελέμ. Το σημείο εκκίνησης από όπου τα Πορτογαλικά πλοία ξεκινούσαν τα ταξίδια τους με τον σταυρό να είναι χαραγμένος στα λευκά πανιά τους.

Από τότε που υπάρχει η Μπελενένσες ο σταυρός χρησιμοποιείται ως σύμβολο του συλλόγου και είναι ενσωματωμένος στο έμβλημα τους. Ο σταυρός συνέχισε να εμφανίζεται ως το λογότυπο του συλλόγου στις φανέλες της SAD, μέχρι που μια δικαστική απόφαση τον Μάρτιο του 2019 τους απαγόρευσε να χρησιμοποιούν το ιστορικό έμβλημα. Η απαγόρευση είχε άμεση ισχύ και η SAD αναγκάστηκε να δημιουργήσει ένα νέο λογότυπο μέσα σε μια νύχτα, επιλέγοντας τελικά ένα κόκκινο γράμμα «Β» με ένα μοτίβο πυργίσκου που προοριζόταν να αντιπροσωπεύει τον Πύργο του Μπελέμ. 

Οι οπαδοί που επέλεξαν να ακολουθήσουν τον σύλλογο της Μπελενένσες στα βάθη των περιφερειακών κατηγοριών θα μπορούν να εμφανίζουν ένα ειρωνικό χαμόγελο στο πρόσωπο τους. Μέσα σε τρία χρόνια η Os Belenenses μετρά τρεις διαδοχικούς προβιβασμούς και προετοιμάζεται για ακόμα έναν στη τρίτη κατηγορία πλέον.

Την ίδια στιγμή η Belenenses SAD υπέστη πριν ένα μήνα τον υποβιβασμό στη δεύτερη κατηγορία. Έτσι, το 2023 ενδεχομένως οι δύο Μπελενένσες να ανταμώσουν σαν άλλες Γουίμπλεντον και ΜΚ Ντονς.